2 - رتبيلان زابلى مورخان عرب در ذكر فتوح اسلامى از قرن اول هجرت در زاولستان و سيستان نام ملوك مقامى اينجا را كه با فاتحان تازى مقابل بودند ( رتبيل ) مىبرند ، و چنين به نظر مىآيد كه اين نام يك پادشاه نبوده ، بلكه دودمانى بود . زيرا از اوايل قرن اول تا اواخر قرن سوم هر يكى از شاهان اين سرزمين بنام رتبيل ذكر شده ، و اگر يك شخص بودى ، مدت سه قرن دوام نداشتى . دليل اين سخن تصريح بلاذرى و مسعودى است كه بعد از ذكر فتوح نخستين لشكر اسلامى تا كابل ، كه از حدود سنه 30 ه دوام داشت ، در شرح فتوح عهد عبد الملك بن مروان ( 65 / 86 ه ) مىنويسند : كه رتبيل شاه نواحى بست ، بعد از رتبيل مقتول سابق با لشكر عرب جنگ كردى « 1 » ، و ازين پديد مىآيد كه دودمان شاهان زابلستان و سيستان را رتبيل گفتندى . « 2 » متأسفانه در مآخذ غير عربى و فارسى و مسكوكات و كتيبه‌هاى مكشوفه تاكنون بنام رتبيل بر نخورده‌ايم ، و نه در منابع عربى و فارسى ، نام يكى از شاهان جز همين لقب دودمانى تصريح شده ، بنابران ما روايات مورخان عرب و عجم را درينجا فراهم آورده ، و نتايج لازمه را از ان ميگيريم . [ روايات مورخان عرب و عجم ] فتوح البلدان بلاذرى : در مآخذ عهد اسلامى قديمترين كتابى كه ذكر رتبيل را در ان مىبينيم فتوح البلدان

--> ( 1 ) - فتوح البلدان 491 ( 2 ) - مسعودى در مروج الذهب 3 / 72 گويد : هركس كه برين سرزمين متصل سرحد هند حكم راند ، او را رتبيل گويند ، و همين مطلب را ابن خلكان نيز تأييد مىكند ( وفيات الاعيان 5 / 445 )